ابراهيم عاملي ( موثق )

222

تفسير عاملي ( فارسي )

داديم ، و جمله ى « يُقَتِّلُونَ » بضمّ ياء و تشديد تاء و فتح قاف قرائت عموم قاريها است . يعنى زياد ميكشنند ، و بفتح ياء و سكون قاف و ضمّ تاء نيز خوانده‌اند بمعنى ميكشند . سخن ما : سرگذشت موسى و فرعون و بنى اسرائيل در قرآن مكرّر ياد شده است ، شايد براى آن بوده است كه يگانه دشمن مبارز اسلام با شهرت و ادّعاى علم و دين يهود بود كه باستناد دين و تورات و مقرّرات آن خود را از همه بالاتر مى - دانست ، و البتّه اعراب مكّه فقط ميتوانستند با پيغمبر جنگ كنند ، ولى وسيله ى معارضه ى با اسلام و قرآن نداشتند ، و مسيحيها دور از منطقه ى نفوذ اسلام بودند و رابطه ى آنها با اسلام و مسلمين كم بود ، بعلاوه كه قسمتى از ادعا و دين و شخصيت آنها تكيه بتورات داشت كه مقدّم و پايه ى انجيل آنها است ، از اين جهت بيشتر بحث و اعتراض از سوى يهود بود ، و در مواقع مقتضى بتعبيرهاى مختلف اوضاع فكرى و اجتماعى گذشته ى آنها به صورت نقل و تاريخ گذشته بيان شده است ، تا در مرتبه ى اوّل يهود بمردم معرّفى شوند و دعاوى بيهوده نكنند ، و در مرتبه ى دوّم پند و عبرت باشد براى ديگران كه بخوانند و بشنوند و پند گيرند ، اين است كه اوّل : در آيت 128 « لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ » تا آخر آيت 134 « وَما كانُوا يَعْرِشُونَ » يادآورى شده است كه انسان اگر بزر و زور خود مغرور شد و از همه چيز بيگانه و بى خبر ، ممكن است حوادث غير منتظره روزگار طورى او را بفشرد و نابود كند كه قرنها مايه ى پند و عبرت تاريخى ملَّتها بشود ، چنان كه بسى اشخاص را ديده‌ايم و شنيده‌ايم بواسطه ى بيباكى و هواپرستى سالها گرفتار فقر و بيمارى واگير و نفرت مردم بوده‌اند و هستند دوم : از آيت 135 « وَجاوَزْنا بِبَنِي إِسْرائِيلَ » تا آخر ، به آن ملت سرسخت معارض با پيغمبر و ديگران معرّفى شده است سوابق اخلاق آنها كه ، پس از آن حوادث عجيب و نابودى دشمن ديرين و آن تربيت و رهبرى موسى باز تا بت و بتپرست ديدند آن را آرزو كردند و پس از آن جواب موسى نقل شده است كه بهتر راهنماى توحيد و مانع از انحراف است ، و قصّه ى مفصّل اين قضيّه در كتب تفسير نوشته شده است كه ما را احتياجى بنقل و توجّه به آن نيست .